یلدا و ترس مغز از ابهام زندگی
در روانشناسی مفهوم مهمی وجود دارد که به آن «تحمل ابهام» گفته میشود؛ یعنی توانایی ما برای مواجهه با موقعیتهایی که پایان آنها روشن نیست. این روزها، دو ماجرای کاملاً متفاوت در ایران اتفاق افتاده است که به این ویژگی روانی ما مربوط میشوند: یکی در مستطیل سبز تبریز در مسابقه پرسپولیس و تراکتور و دیگری در کنار سفرههای یلدا.
1. فوتبال؛ آزمایشگاهِ «لحظات مبهم»
بازی اخیر پرسپولیس و تراکتور، صرفاً یک مسابقه فوتبال نبود؛ یک درام روانشناختی درباره ابهام بود. وقتی بازی به ضربات پنالتی کشیده میشود، تمام الگوهای منطقی از هم میپاشد. در آن لحظه که بازیکن پشت توپ میایستد، هوادار با شدیدترین سطح از اضطرابِ ابهام روبروست.
چرا پنالتیها اینقدر اضطراب ما را بالا میبرند؟ چون مغز ما از «نداشتن کنترل» متنفر است. تماشای آن لحظات، تمرینی اجباری برای تحمل و تابآوری ما در برابر عدم قطعیت است. کسانی که تحمل ابهام پایینی دارند، در این لحظات یا چشمشان را میبندند یا دچار اضطراب خیلی زیادی میشوند. فوتبال به ما یادآوری میکند که زندگی، مجموعهای از پنالتیهایی است که گاهی گل میشوند و گاهی گل نمیشوند.
2. یلدا؛ گذار از تاریکی به قطعیت
اما اینها چه ارتباطی با شب یلدا دارد؟ شب یلدا در ریشههای باستانیاش، جشنی برای غلبه بر ترس از ابهامِ تاریکی است. طولانیترین شب سال، استعارهای از زمانی است که نمیدانیم خورشید چه زمانی بازمیگردد. تفأل به دیوان حافظ در این شب، پاسخی روانی به همین نیاز است. ما فال میگیریم، نه لزوماً برای دانستن حقیقت، بلکه برای اینکه مغزمان را از فشار «بیخبری» خلاص کنیم.
در واقع، هم پنالتیهای دراماتیک فوتبال و هم فالهای شب یلدا، هر دو تلاشهای انسان برای کنار آمدن با عدم قطعیت هستند. یکی با هیجان و دیگری با ادبیات، سعی دارند به ما بگویند: «نگران نباش، آنقدر هم همه چیز مبهم نیست؛ پایان شب سیه سپید است.»
3. تحمل شما در برابر ابهام
اما سوال اساسی اینجاست: شما در برابر ابهام زندگی چه کیفیتی از خود نشان میدهید؟ آیا مثل بعضی از بازیکنان پنالتیزن مثل روبرتو باجو در فینال جام جهانی 1994، تحت فشار میشکنید یا میتوانید تمرکزتان را حفظ کنید؟ آیا شبهای طولانی و مبهم زندگی، شما را به انفعال میکشاند یا با شناخت از توانمندیهایتان، برای طلوع برنامه میریزید؟ برای پاسخ به این سؤال باید در آزمونهای روانشناختی مرتبط با تحمل ابهام شرکت کنید.
ما در تستگیت (Testsgate) معتقدیم که خودشناسی، علمیترین راه برای افزایش تابآوری است. وقتی شما ویژگیهای روانی خود را بشناسید، دیگر ابهامِ آینده برایتان ترسناک نخواهد بود. شما نمیتوانید نتیجه هر پنالتی را پیشبینی کنید، اما میتوانید یاد بگیرید که چگونه بعد از هر ضربه، دوباره روی پای خود بایستید.
پیشنهاد یلدایی ما: امسال در کنار سنت زیبای فال حافظ، یک سنت علمی را هم تجربه کنید. با انجام آزمونهای استاندارد در پلتفرم تستگیت، از ویژگیهای شخصیتی و ظرفیتهای روانی خود آگاه شوید.
به جای آنکه منتظر بمانید تا تقدیر برای شما تصمیم بگیرد، با شناختِ نقاط قوت و ضعف خود، کنترل بازی زندگی را به دست بگیرید.
